ΔΙΑΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ    


   Το άρθρο αποτελεί  σύνθεση διάφορων  δημοσιευμάτων  

στον Τύπο & Blogs  με στόχο  την ενημέρωση  

για  τα διαδραματιζόμενα  γύρω από  τις  συνομιλίες.  

Δημοσιεύθηκε στο Ενημερωτικό Δελτίο 46 & 47. 


Σε αναμονή από το νέο ελπιδοφόρο κλίμα

 

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ την προσμονή ότι οι διακοινοτικές συνομιλίες θα μπορέσουν να τελεσφορήσουν με τις εξαγγελίες του νέου ηγέτη της Τ/Κ κοινότητας Μουσταφά Ακιντζί, μέσα από έναν ειλικρινή και ουσιαστικό διάλογο, και με τη συμβολή όλων των μερών που θα περιλαμβάνει την εμπλοκή της Τουρκίας, ίσως μπορούν να δημιουργηθούν εκείνες οι συνθήκες που θα επιτρέψουν ένα θετικό αποτέλεσμα.

 

Το Κυπριακό μπαίνει στα πολύ βαθιά - Έξι πυλώνες διαπραγμάτευσης

Η συζήτηση στο Κυπριακό συνεχίζει, μέσω της συνάντησης των δύο διαπραγματευτών, να κινείται στη λογική της ανασκόπησης των θέσεων των δύο πλευρών σε όλα ανεξαιρέτως τα κεφάλαια μέσω τριών κατηγοριοποιήσεων. Κάποια κεφάλαια όπως η διακυβέρνηση, η ΕΕ και η οικονομία είναι πολύ προχωρημένα (θεωρούνται σχεδόν κλειστά) λόγω του ότι υπάρχει στο τραπέζι το κεκτημένο και οι συγκλίσεις από τις διαπραγματεύσεις Χριστόφια - Ταλάτ, κάποια μπαίνουν στα βαθύτερα, όπως το εδαφικό και το περιουσιακό, λόγω και του ξεκαθαρίσματος που προκύπτει περί άμεσης διασύνδεσης του κοινοτικού κεκτημένου στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού και βεβαίως υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία που αφορά τη λεγόμενη διεθνή πτυχή του Κυπριακού η οποία άπτεται των εγγυήσεων και εν γένει της ασφάλειας. Ο έκτος πυλώνας αφορά τη μεταβατική περίοδο της λύσης και οι συζητήσεις σε αυτό το θέμα θεωρούνται κρίσιμες. Ένας έβδομος πυλώνας βέβαια που διατρέχει τους κύριους έξι πυλώνες είναι τα check & balances ενός υπό ανοικοδόμηση συστήματος το οποίο πέρα από τη συζήτηση των δικαιωμάτων των κοινοτήτων ως νομικών και πολιτικών οντοτήτων, θα διασφαλίζει πλήρως και χωρίς συμβιβασμούς τις ατομικές ελευθερίες και τα δικαιώματα των κατοίκων της νέας Κύπρου. Ας δούμε αναλυτικά πού βρίσκεται η διαπραγμάτευση και κυρίως η νέα προσέγγιση που επιχειρείται.

Διακυβέρνηση

Το υποκεφάλαιο που παραμένει ανοικτό σε αυτό το κεφάλαιο είναι αυτό της εκτελεστικής εξουσίας με αρκετά σενάρια να βρίσκονται στο τραπέζι αυτή τη στιγμή. Το μοντέλο εκτελεστικής εξουσίας που θα επιλεγεί πρέπει να ικανοποιεί το αίτημα των Τ/Κ για πολιτική ισότητα. Την ίδια στιγμή πρέπει να είναι ξεκάθαρο, όπως απαιτεί η ε/κ πλευρά, ότι πολιτική ισότητα δεν σημαίνει και αριθμητική ισότητα. Δύο μοντέλα θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν αυτές τις δύο θέσεις. Πρώτον ένα μικτό σύστημα προεδρικής και κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, δεύτερον ένα περιεκτικό μοντέλο κοινοβουλευτικής δημοκρατίας τύπου Βορείου Ιρλανδίας χωρίς να αποκλείονται και πιο ενοποιητικά μοντέλα.

Το μικτό μοντέλο θα προνοεί, σύμφωνα με το πρότυπο της Ελλάδας, συμβολικό πρόεδρο και αντιπρόεδρο οι οποίοι θα εναλλάσσονται στην προεδρία με αναλογία π.χ. 4:2. Αυτοί θα εκπροσωπούν την πολιτική ισότητα των δύο συνιστοσών πολιτειών και θα εγγυούνται την εύρυθμη λειτουργία του Συντάγματος. Το κοινοβουλευτικό σύστημα θα αποτυπώνει την αριθμητική αναλογία των δύο κοινοτήτων χωρίς αποκλεισμούς, διασφαλίζοντας βέβαια την αποτελεσματική συμμετοχή των Τ/Κ.

Σε περίπτωση επιλογής ενός καθαρόαιμου κοινοβουλευτικού μοντέλου υπάρχουν δύο εκδοχές. Από τη μια το (inclusive) βορειοϊρλανδικό μοντέλο, το οποίο εγγυάται τη συμμετοχή όλων των πολιτικών ομάδων της χώρας στη διακυβέρνηση αλλά απαιτεί για τη λειτουργία του συναίνεση, από την άλλη υπάρχει το κλασικό μοντέλο που εδράζεται σε ιδεολογικές και πολιτικές συγκλίσεις κομμάτων για σχηματισμό κυβέρνησης. Σε ό,τι αφορά τη βορειοϊρλανδική εμπειρία όλα τα κόμματα (προτεστάντες - καθολικοί κ.λπ.) εκπροσωπούνται στην κυβέρνηση αναλόγως των ποσοστών τους. Στην περίπτωσή μας, αν π.χ. πρώτο κόμμα στην ε/κ κοινότητα είναι ο ΔΗΣΥ, τότε παίρνει τον πρωθυπουργό. Το πρώτο τ/κ κόμμα στη συνέχεια θα πάρει το υπουργείο Εξωτερικών. Στη συνέχεια το δεύτερο κόμμα στην ε/κ κοινότητα (π.χ. το ΑΚΕΛ) θα πάρει το υπουργείο Οικονομικών, το δεύτερο τ/κ κόμμα θα πάρει το Εσωτερικών κ.λπ. Αυτό επιτρέπει σε όλα τα κόμματα να συμμετέχουν στην κυβέρνηση παρά τις όποιες ιδεολογικές τους διαφορές, με προαπαίτηση βέβαια ότι θα βρουν συναινέσεις για να κυβερνήσουν. Όποιο κόμμα θέλει να μείνει στην αντιπολίτευση παραιτείται των δικαιωμάτων του και δεν αναλαμβάνει υπουργείο. Βεβαίως υπάρχει και το κλασικό μοντέλο κοινοβουλευτισμού στο οποίο στην περίπτωση της Κύπρου θα πρέπει να υπάρξουν εκ των προτέρων συνεργασίες μεταξύ ε/κ και τ/κ κομμάτων. Για παράδειγμα ο ΔΗΣΥ θα μπορούσε να συμφωνήσει σε κοινό πρόγραμμα με το κόμμα του Ακιντζί και το ΑΚΕΛ με το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα και να διεκδικήσουν τον έλεγχο της κυβέρνησης. Η κλασική περίπτωση κοινοβουλευτισμού σαφέστατα είναι πιο οικεία σε όλους, πολύ πιο κλασσική και κυρίως πολύ πιο ενοποιητική ως πολιτική διαδικασία σε ό,τι αφορά τη συνεργασία των δύο κοινοτήτων. Σε μια νέα ομόσπονδη Κύπρο, ωστόσο, δεν θα παρέχει το εχέγγυο μιας σταθερής κυβέρνησης που είναι και το άμεσο ζητούμενο για την εφαρμογή της λύσης.

Τα έξι κριτήρια στο περιουσιακό

Θα γίνουν σεβαστά τα ατομικά δικαιώματα στο περιουσιακό, δηλώνει ο Άιντα Το ιδιοκτησιακό δικαίωμα ισχύει τόσο για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, όσο και για τους σημερινούς χρήστες, σύμφωνα με τον Ειδικό Σύμβουλο του ΓΓ του ΟΗΕ Έσπεν Μπαρθ Άιντα για την Κύπρο, ο οποίος ανέφερε ότι τα ατομικά δικαιώματα θα γίνουν σεβαστά και για την εφαρμογή τους θα χρησιμοποιηθούν οι μέθοδοι της αποζημίωσης, της ανταλλαγής ή της επιστροφής.

Ακόμα,, σε ότι αφορά στο περιουσιακό η συζήτηση φαίνεται ότι επικεντρώνεται σε έξι σημαντικά κριτήρια. Δημοσίευμα αναφέρει ότι τα έξι αυτά κριτήρια αφορούν στο χρήστη, την προτεραιότητα, τις αποφάσεις του ΕΔΑΔ, τους προσφυγές, τους κληρονόμους και τους πολίτες τρίτων χωρών.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι παρά το γεγονός ότι υπάρχει εμβάθυνση της συζήτησης, οι δύο πλευρές βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους. Γεγονός που μεταφράζεται στο ότι θα χρειαστεί ακόμα αρκετός χρόνος διαπραγματεύσεων προκειμένου να θεωρηθεί ότι πλησίασαν σε ακτίνα συμφωνίας. 

Το περιουσιακό είναι σύμφυτο με το εδαφικό, ωστόσο ως κεφάλαιο θεωρείται ίσως το πιο σημαντικό για την κατάληξη σε λύση γιατί άπτεται της ίδιας της φιλοσοφίας της λύσης. Με βάση το κοινοτικό κεκτημένο, την επομένη της λύσης ο κάθε ιδιοκτήτης γης θα πρέπει να ανακτά το ιδιοκτησιακό καθεστώς που είχε πριν το 1974. Αυτό προνοούσαν εξάλλου προηγούμενα σχέδια. Η διζωνικότητα στη συνέχεια και οι πρακτικές δυσκολίες για την τ/κ πλευρά θα καθορίσουν το περιουσιακό, σε συνάρτηση με τον χάρτη που θα κατατεθεί στο εδαφικό. Προϊόντος του χρόνου, πάντως, προέκυψαν και άλλες προτάσεις κυρίως κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης Χριστόφια - Ταλάτ που αφορούν κοινές αναπτύξεις ε/κ και τ/κ γης τόσο στον βορρά όσο και στον νότο, με ορίζοντα τα 5-10 έως και 25 χρόνια. Οι διαπραγματευτές του ΟΗΕ είχαν και έχουν συνεχείς επαφές με σειρά επενδυτικών Fund στο εξωτερικό για την πραγματοποίηση επενδύσεων υπό κάποιες προϋποθέσεις. Ότι π.χ. θα υπάρξει κρατική εγγύηση στις αναπτύξεις αυτές, είτε από την Κυπριακή Δημοκρατία, ότι οι αναπτύξεις θα είναι συλλογικές και ότι το κράτος θα είναι σε θέση ανάλογα με τις ανάγκες της ανάπτυξης να διαφοροποιεί τις ζώνες. Οι επενδύσεις αυτές θα είναι μεν μακροπρόθεσμες αλλά την ίδια στιγμή βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα θα αρχίσουν να αποδίδουν οφέλη προς τους ιδιοκτήτες γης οι οποίοι θα αποδεχτούν να χρησιμοποιηθεί η γη τους για τους σκοπούς της ανάπτυξης. Κάποιο θέμα βεβαίως, το οποίο είναι πιθανό να προκύψει είναι το θέμα της λειτουργίας όλα αυτά τα χρόνια του Κηδεμόνα των τ/κ περιουσιών. Πόση τ/κ γη έχει πωληθεί; Πόση έχει δοθεί για αξιοποίηση σε πρόσφυγες και μη πρόσφυγες; Πόση έχει δοθεί σε πρόσφυγες που θα επιστρέψουν στη γη τους με τη λύση και πόση σε πρόσφυγες (π.χ. στην επαρχία Κερύνειας) οι οποίοι θα δυσκολευθούν ή δεν θα θελήσουν να επιστρέψουν υπό τ/κ διοίκηση; Τέλος, η πρόταση αυτή ίσως προσκρούσει και στα προβλήματα που έχουν ανακύψει από την οικονομική κρίση τόσο στον βορρά όσο και στον νότο, αφού υπάρχουν εκατοντάδες επενδύσεις που έχουν ήδη χρεοκοπήσει κυρίως στον τομέα της ανάπτυξης γης.


Εδαφικό

Η τ/κ πλευρά σε όλες τις φάσεις των διαπραγματεύσεων μετά το 2004 διαβεβαιώνει ότι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων (ασχέτως τι λέγεται δημόσια κατά καιρούς) βρίσκεται ο χάρτης του σχεδίου Ανάν 5. Όσες φορές η ε/κ πλευρά δημόσια ζήτησε κάτι περισσότερο στο τραπέζι, οι Τ/Κ απάντησαν ότι υπάρχουν δυσκολίες εγείροντας θέμα μη παραχώρησης της Μόρφου. Στην πραγματικότητα μετά από σειρά αποφάσεων του ΕΔΑΔ όλοι γνωρίζουν ότι το δικαίωμα ιδιοκτησίας δεν μπορεί να παραβιαστεί (απόφαση ΤιτίναςΛοϊζίδου) παρότι έχουν αναγνωριστεί δικαιώματα και στους χρήστες περιουσιών (απόφαση Αποστολίδη). Κάπου εδώ διαπλέκεται το εδαφικό με το περιουσιακό υπό την εξής έννοια: Εάν π.χ. επιστραφεί υπό ε/κ διοίκηση η Μόρφου και τα μεγαλοχώρια της Μεσαορίας (Άσσια, Βατυλή, Κοντέα, Λύση κ.λπ.) τότε γύρω στους 40.000 Τ/Κ θα πρέπει να μετακινηθούν για τρίτη ή τέταρτη φορά βορειότερα μετά το 1963 για να εγκατασταθούν στο τ/κ συνιστών κρατίδιο, δεδομένου ότι φοβούνται την ανάμιξή τους με ε/κ πληθυσμούς προς το παρόν. Η γη όμως βορειότερα ανήκει και πάλιν σε Ε/Κ. Κάπου εδώ το αίτημα των Τ/Κ για μαζική ανταλλαγή περιουσιών με τις περιουσίες των Τ/Κ στον νότο αποκτά περισσότερη αξιοπιστία, κυρίως στα ώτα των διαμεσολαβητών του ΟΗΕ αλλά και της ΕΕ η οποία κτίστηκε και οικοδόμησε την ευημερία της μέσα από τις σκληρές συνθήκες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που προνοούσαν μετακινήσεις πληθυσμών και αλλαγές συνοριακών γραμμών. Το επιχείρημα των Τ/Κ θα γίνεται πιο εύηχο όσο βέβαια συναινούν σε αποχώρηση μεγάλου αριθμού εποίκων. Κυρίαρχο θέμα για την ε/κ πλευρά εξακολουθεί να είναι το ποσοστό της ακτογραμμής των δύο συνιστώντων κρατιδίων, για αυτό και δεν αποκλείεται να συζητηθεί και η δημιουργία δύο ομοσπονδιακών ζωνών (τύπου Βελγίου) σε Καρπασία και Κόκκινα για να υπάρξει εξισορρόπηση.

Εγγυήσεις

Το θέμα των εγγυήσεων σαφέστατα και αφορά τη νέα ομόσπονδη Κύπρο αλλά και τις εγγυήτριες δυνάμεις που εγκαθιδρύθηκαν το 1960 με τις συνθήκες Ζυρίχης -Λονδίνου. Στην πραγματικότητα όλοι αναγνωρίζουν ότι ένα ευρωπαϊκό κράτος δεν χρειάζεται εγγυήσεις, στην πράξη ωστόσο θα πρέπει να αντιμετωπισθεί η απαίτηση της Τουρκίας να παραμείνει εγγυήτρια, κυρίως αν δεχθούμε τη μετριοπαθή εκδοχή Τσαβούσογλου, εάν αυτό επιθυμούν και οι Τ/Κ. Ο βαθμός δυσκολίας βέβαια για την Τουρκία αυξάνεται σε σχέση με το 1960, δεδομένου ότι η Ελλάδα δεν ενδιαφέρεται να παραμείνει εγγυήτρια σε ένα ευρωπαϊκό κράτος (και το δήλωσε επισήμως διά του ΥΠΕΞ Κοτζιά) ενώ και η Βρετανία δείχνει απροθυμία, αναφέροντας π.χ. στον Ιωάννη Κασουλίδη ότι «θα αποδεχτούμε να παραμείνουμε εγγυήτρια δύναμη εφόσον το ζητήσουν και οι δύο κοινότητες». Λογικά το θέμα των εγγυήσεων πρέπει να παραμείνει τελευταίο «διότι διαπραγματευτικά αυτό βολεύει την ε/κ πλευρά», σύμφωνα με έγκυρη πηγή: «Αν η εσωτερική πτυχή του Κυπριακού επιλυθεί από τους δύο ηγέτες, θα είναι δύσκολο για την Τουρκία να τινάξει τη λύση στον αέρα εμμένοντας σε μονομερείς εγγυήσεις». Σε ό,τι αφορά την ύπαρξη εγγυήσεων σε μια ευρύτερη γεωπολιτική σφαίρα, η παροχή εγγυήσεων π.χ. από το ΝΑΤΟ προσκρούει σε αντιδράσεις του ΑΚΕΛ αλλά και της Τουρκίας, αφού δείχνουν να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις θέσεις της Ρωσίας, ενώ το θέμα της ένταξης στον Συνεταιρισμό για την Ειρήνη ίσως να αποτελούσε μια συμβιβαστική λύση. Οι εγγυήσεις βεβαίως θα κριθούν ίσως από πλευράς Τ/Κ αναλόγως του αισθήματος ασφαλείας που θα εμπεδωθεί μέσα από τις συμφωνίες.

Η τουρκοκυπριακή πλευρά είναι έτοιμη να συζητήσει το θέμα των εγγυήσεων, αναφέρει σε, ο Εκπρόσωπος του Μουσταφά Ακιντζί, Μπαρίς Μπουρτσού. «Οι εγγυήσεις, είπε, δεν αποτελούν ταμπού για μας». Αναφέρει επίσης ότι ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, προτίθεται να καταθέσει στις συνομιλίες σε μεταγενέστερο στάδιο, συγκεκριμένη πρόταση για το θέμα των εγγυήσεων.

Ασφάλεια

Αν κρίνουμε μέσα από πρόσφατες δημόσιες δηλώσεις του Ε/Κ διαπραγματευτή για το Κυπριακό, η ε/κ πλευρά ως χώρα μέλος της ΕΕ και λόγω του ότι απορρέουν σοβαρές δεσμεύσεις από τις ευρωπαϊκές συνθήκες, δεν μπορεί να προσχωρήσει σε λογικές πλήρους αποστρατικοποίησης, ούτε βέβαια και να αποδεχθεί εγγυήσεις από τρίτες χώρες. Η ομόσπονδη Κυπριακή Δημοκρατία έχει υποχρέωση να διαθέτει σοβαρό αστυνομικό σώμα, στρατιωτικά τμήματα για έρευνα και διάσωση στην κυπριακή ΑΟΖ και ίσως και ένα ευέλικτο στρατιωτικό σώμα για να αντιμετωπίζει περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης σε μια περιοχή που διέπεται από τεράστια πολιτική ρευστότητα (πχ τζιχαντιστές). Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί όπως το Σέγκεν και το Φρόντεξ  θα λειτουργήσουν επικουρικά προς αυτή την κατεύθυνση. Ερωτήματα του τύπου ποιος θα εγγυηθεί την ασφάλεια των Τ/Κ από τυχόν επιθετικότητα της πλειοψηφίας των Ε/Κ ή ποιος θα σώσει τους Ε/Κ από τυχόν νέα επιθετική δράση της Τουρκίας, είναι δυνατόν να ηχήσουν σε μερικούς μήνες γραφικά εάν και εφόσον η ποιότητα της λύσης καταφέρει να κατευνάσει παραδοσιακές και λογικές φοβίες των δύο κοινοτήτων.




Μεταβατική περίοδος

Ένα καυτό θέμα το οποίο όσο προχωρούν οι συνομιλίες θα γίνεται πιο καυτό είναι το θέμα της μεταβατικής περιόδου για τη νομική εφαρμογή της λύσης μετά την πολιτική διαδικασία των δημοψηφισμάτων. Η ε/κ πλευρά έθεσε το θέμα για ουσιαστικούς αλλά και για εσωτερικούς λόγους προσπαθώντας να απαντήσει στο ερώτημα των Ε/Κ σκεπτικιστών ότι οι Τ/Κ την επομένη των δημοψηφισμάτων κερδίζουν όλα όσα ζητούν ενώ η ε/κ πλευρά θα πρέπει να αναμένει την τήρηση κάποιων χρονοδιαγραμμάτων για να αρχίσει να παίρνει (π.χ. αποχώρηση τουρκικών στρατευμάτων, επιστροφή γης κ.λπ.). Η ε/κ πλευρά θέτει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το επιχείρημα ότι η συνθήκη της Ζυρίχης ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 1959 αλλά εφαρμόστηκε στις 16 Αυγούστου το 1960 δίνοντας έτσι ευκαιρία να προκύψουν μέσα από εκλογές τα διάφορα σώματα διακυβέρνησης. Πρόκειται για μια δύσκολη διαπραγμάτευση από την οποία βέβαια είναι σαφές ότι η ε/κ πλευρά μετά τα δημοψηφίσματα θέλει να έχει στα χέρια της πολύ συγκεκριμένα κέρδη για να δεχθεί παράκαμψη της θέσης αυτής. Ήδη σε παλαιότερες δηλώσεις του ο Τ/Κ διαπραγματευτής ΟζντίλΝαμί δεν απέκλεισε ακόμα και παράδοση των Βαρωσίων πριν τα δημοψηφίσματα, αλλά και άμεση παράδοση εδαφών μετά από ένα τυχόν «Ναι» στα δημοψηφίσματα που θα αφορούν ακατοίκητες περιοχές (π.χ. περιοχή Άχνας) ή και την τεράστια περιουσία της Εκκλησίας στον βορρά.

Η ε/κ πλευρά έχει επίσης συζητήσει και προτάσεις για το όνομα του επανενωμένου κράτους, με ενδεικτικές το «Ομοσπονδιακή Κυπριακή Δημοκρατία» και το «Ενωμένη Ομοσπονδιακή Κυπριακή Δημοκρατία», σε μια σαφή προσπάθεια να αποτυπωθεί και συμβολικά η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Άιντα: H διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με σεβασμό στις αρχές & αξίες της ΕΕ είναι η βάση των συνομιλιών 

«Η διευθέτηση θα εμπεδωθεί ως διζωνική, δικοινοτική, ευρωπαϊκή, όλα μαζί. Δεν είναι είτε το ένα είτε το άλλο. Αυτοί που το ισχυρίζονται αυτό απλά το έχουν καταλάβει λάθος, γιατί αυτές είναι ίσες προϋποθέσεις και θα υπάρξει μια συμφωνία, εάν υπάρξει, όπως περιγράφεται στην δήλωση της 11ης Φεβρουαρίου 2014».

Άιντα: Μοναδική και ιστορική ευκαιρία για λύση

Ο κ. Άιντα μίλησε για ιστορική ευκαιρία και εξήρε τον τρόπο με τον οποίο διεξάγουν τις συνομιλίες, οι ηγέτες των δυο κοινοτήτων. «Η καλύτερη ευκαιρία που υπήρξε εδώ και πολλά χρόνια, για λύση στο Κυπριακό, είναι η σημερινή», υποστήριξε ο Νορβηγός διπλωμάτης, κάνοντας λόγο για μια μοναδική και ιστορική ευκαιρία.

 

«Με τη λύση», πρόσθεσε, «νομίζω η Κύπρος θα έχει μοναδική ευκαιρία, όχι μόνο να αξιοποιήσει τον υποθαλάσσιο φυσικό πλούτο, αλλά και να συνεργαστεί με όλους τους γείτονες, περιλαμβανομένης της Τουρκίας, της Αιγύπτου, του Ισραήλ, του Λιβάνου και με όποια χώρα θέλει. Επειδή μέχρι τότε μια ενωμένη Κύπρος θα έχει ομαλοποιήσει τις σχέσεις με όλους αυτούς τους γείτονες, τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της ανατολικής Μεσογείου μπορούν να αναπτυχθούν σε πνεύμα συνεργασίας».

Ο κ. Άιντα ανέφερε επίσης ότι γίνεται προσπάθεια για ένα καλύτερο σχέδιο λύσης σήμερα από το παρελθόν, το οποίο -όπως είπε- να ταιριάζει καλύτερα στις συνθήκες του 21ου αιώνα και να ανταποκρίνεται καλύτερα στη δημοκρατία και τα ευρωπαϊκά κριτήρια από ό,τι το σχέδιο Ανάν. 



Δεν υπάρχει χρονοδιάγραμμα

Στο μεταξύ, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος διέψευσε δημοσίευμα στη Μιλλιέτ, η οποία προέβλεπε συμφωνία μέχρι το τέλος του χρόνου. Μιλώντας στα ΜΜΕ, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει κανένα χρονοδιάγραμμα για λύση του κυπριακού.

«Καυτός» Σεπτέμβρης

Αμέσως μετά την επιστροφή από τις καλοκαιρινές διακοπές, το... θερμόμετρο της διαπραγμάτευσης αναμένεται να χτυπήσει «κόκκινο». Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο πλευρές αναμένεται εντός Σεπτεμβρίου να αποφασίσουν εάν θα προβούν σε εκτενέστερη ενημέρωση των πολιτών για τα συμφωνηθέντα.

Όπως έχει ανακοινωθεί, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης αναμένεται να ενημερώσει εντός του Αυγούστου τους Πολιτικούς Αρχηγούς για όλες τις εξελίξεις.

Θυμίζουμε ότι περί τα τέλη Σεπτεμβρίου, Αναστασιάδης και Ακιντζί θα μεταβούν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ένα ταξίδι που ωστόσο δεν αναμένεται να φέρει σημαντικές εξελίξεις στο Κυπριακό.  

Εκτός ατζέντας οι χάρτες για το εδαφικό

Μετά το περιουσιακό και το εδαφικό θα βρεθεί στην ατζέντα του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη και του ηγέτη των Τουρκοκυπρίων, Μουσταφά Ακιντζί. Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη συνάντηση των διαπραγματευτών των δύο πλευρών, έγινε μια πρώτη ανταλλαγή σ’ ό,τι αφορά το περιεχόμενο της ατζέντας της επόμενης συνάντησης των ηγετών που θα πραγματοποιηθεί την 1η Σεπτεμβρίου.

Νίκος Αναστασιάδης και Μουσταφά Ακιντζί θα συζητήσουν περαιτέρω το θέμα του περιουσιακού σε μια προσπάθεια να συμβάλουν στο να υπάρξει πρόοδος καθώς επί τις έως τώρα συζητήσεις σε επίπεδο διαπραγματευτών δεν κατέστη δυνατό να επιτευχθούν συγκλίσεις.

Παράλληλα, οι δύο ηγέτες θα συζητήσουν και το εδαφικό χωρίς πάντως να αναμένεται κάποια ανακοίνωση μετά το πέρας της συνάντησής τους. Αυτό που ξεκαθαρίζουν οι δύο πλευρές είναι:
   α) η συζήτηση δεν θα γίνει με χάρτες και
   β) θα συζητηθούν γενικής φύσης θέματα.

Είναι επίσης εμφανές ότι οι δύο ηγέτες θα επιχειρήσουν να στείλουν κάποια μηνύματα προς τις κοινότητές τους λαμβανομένου υπόψη των διαφορετικών αντιδράσεων που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα σε σχέση με τις εξελίξεις στο Κυπριακό.

Από μεν την ελληνοκυπριακή κοινότητα οι αντιδράσεις έχουν να κάνουν με τα δικαιώματα των προσφύγων και ιδιοκτητών ακινήτων περιουσιών. Από δε τουρκοκυπριακής πλευράς οι συζητήσεις και οι αντιδράσεις κινούνται πάνω σε δύο άξονες: την μετακίνηση όσων διαμένουν σε σπίτια ή χωριά που εκτιμάται ότι θα είναι (με τη λύση του προβλήματος) υπό ε/κ διοίκηση, και στο ότι όσοι κατάγονται από την Τουρκία θα φορτωθούν σε πλοία και θα επιστρέψουν πίσω.

Και στα δύο αυτά θέματα ο κ. Ακιντζί προσπάθησε τις προηγούμενες ημέρες να καθησυχάσει το ακροατήριό του διαβεβαιώνοντας ότι κανείς δεν θα μπει στα πλοία και να φύγει και ότι δεν υπήρξε συζήτηση για χωριά, πόλεις ή χάρτες. 

Η συνάντηση των δύο διαπραγματευτών, Ανδρέα Μαυρογιάννη και Οζντίλ Ναμί, έληξε χωρίς να υπάρξει ολοκλήρωση της αποτίμησης των έως τώρα αποτελεσμάτων των συνομιλιών. Πληροφορίες μας αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν την αποτίμηση κατά τις νέες συναντήσεις που θα έχουν την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην παρουσία του Ειδικού Συμβούλου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για το Κυπριακό, Έσπεν Μπαρθ Άιντα. Παράλληλα κατά τη συνάντηση συνεχίστηκε και η συζήτηση επί των κριτηρίων για το περιουσιακό. 

Με την ολοκλήρωση και της πρόσφατης συνάντησης, ο κ. Άιντα θα αναχωρήσει από την Κύπρο για να επανέλθει στα τέλη Αυγούστου για τη συνάντηση των δύο ηγετών. Κατά την εδώ παραμονή του ο κ. Άιντα χρησιμοποίησε τον χρόνο για μια σειρά από επισκέψεις και επαφές. Στα πλαίσια αυτών των επισκέψεων, ο κ. Άιντα επισκέφθηκε τα κατεχόμενα μαρωνίτικα χωριά Κορμακίτη και Καρπάσια. 

Σύμφωνα με τον αντιπρόσωπο των Μαρωνιτών στη Βουλή, Αντώνη Χατζηρούσο, συζήτησαν διάφορα θέματα και κυρίως το στάτους που θα έχει η μαρωνίτικη θρησκευτική ομάδα και μετά τη λύση του Κυπριακού.
Όπως ανέφερε ο κ. Χατζηρούσος, οι θέσεις της θρησκευτικής ομάδας είναι γνωστές: «Να αναγνωριστούν οι Μαρωνίτες ως κοινότητα, τα μαρωνίτικα χωριά να ενοποιηθούν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση και να μην διαμοιραστούν δύο στην ε/κ και δύο στην τ/κ κοινότητα». Επίσης ανέφερε ότι οι Μαρωνίτες θέλουν έναν αντιπρόσωπο στην ομοσπονδιακή Βουλή κι έναν στην ελληνοκυπριακή συνιστώσα πολιτεία. 

Ο κ. Χατζηρούσος ανέφερε ότι ο κ. Άιντα απάντησε λέγοντας πως οι συνομιλίες δεν προχώρησαν στο στάδιο της συζήτησης των συνομιλιών για τις μειονότητες και όταν συζητηθεί το μοντέλο διακυβέρνησης, τότε μπορεί να αρχίσει η συζήτηση και για τις μειονότητες.  

Δεν έγινε συζήτηση για χάρτες, ούτε για ονόματα χωριών, δήλωσε ο Μουσταφά Ακιντζί

Η συζήτηση για το περιουσιακό βρίσκεται ακόμη στην αρχή, δήλωσε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί, ο οποίος επεσήμανε ότι «ούτε χάρτες, ούτε ποσοστώσεις, ούτε ακόμα το όνομα ενός χωριού, έχουν συζητηθεί στις συνομιλίες. Ωστόσο όταν έρθει η ώρα θα συζητηθούν, αλλά ακόμη δεν ήρθε». 

Δεν άρχισαν διαδικασίες συγγραφής νέου Συντάγματος, δηλώνει ο ΚΕ 

Δεν έχουν ξεκινήσει διαδικασίες συγγραφής νέου Συντάγματος, δήλωσε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Νίκος Χριστοδουλίδης, τονίζοντας ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης.

Ερωτηθείς αν ξεκίνησαν διαδικασίες συγγραφής νέου Συντάγματος, ο Εκπρόσωπος είπε ότι «όχι δεν έχει ξεκινήσει κάτι τέτοιο. Είμαστε στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης. Όπως γνωρίζετε υπάρχει πολιτική κατανόηση ανάμεσα στους δύο ηγέτες σε αριθμό θεμάτων».

Ο στόχος των διαπραγματευτών, υπέδειξε, είναι να επιχειρήσουν αυτή την πολιτική κατανόηση που υπάρχει να την αποτυπώσουν επί των εγγράφων, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη ότι η διαπραγμάτευση είναι διασταυρούμενη. «Δηλαδή, μπορεί να υπάρχει πολιτική κατανόηση σε δύο θέματα μαζί, στο ένα από τα δύο θέματα να μην καταστεί εφικτό να αποτυπωθεί άρα και η άλλη πολιτική κατανόηση που υπάρχει δεν μπορεί να προχωρήσει. Είναι για αυτό το λόγο που θεωρούμε ότι είναι τόσο σημαντική η διασταυρούμενη διαπραγμάτευση, δημιουργεί ένα κίνητρο στις διαπραγματεύσεις, και είναι για αυτό το λόγο που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επέμενε τόσο πολύ να ενσωματωθεί στο κοινό ανακοινωθέν του Φεβρουαρίου του 2014».

Σε παρατήρηση δημοσιογράφου ότι είναι η τρίτη φορά που ο κ. Άιντα μιλά για συγγραφή νέου Συντάγματος και ότι αυτή τη φορά το προσδιόρισε στα έτη 2015-2016, ο κ. Χριστοδουλίδης είπε ότι «όταν φτάσουμε κοντά στη λύση, αντιλαμβάνεστε ότι πρέπει να ετοιμαστεί ένα Σύνταγμα το οποίο να αποτυπώνει την κατάσταση πραγμάτων επί της συμφωνίας που θα υπάρξει.

Ανοιχτά θέματα στη διαπράγματευση

Η επιστροφή στο τραπέζι των συζητήσεων για την προετοιμασία της συνάντησης του Προέδρου Αναστασιάδη με τον Μουσταφά Ακιντζί το Σεπτέμβριο, οδηγεί στην συζήτηση και αντιμετώπιση διάφορων ανοικτών θεμάτων.

Προετοιμάζοντας το έδαφος για τα θέματα που περιουσιακού και του εδαφικού, είναι προφανές πως στο επίπεδο των τεχνοκρατών αντιμετωπίζουν προβλήματα στην επεξεργασία των θέσεων και κυρίως στο πεδίο των συγκλίσεων. Οι διαπραγματευτικές ομάδες θα συναντώνται καθημερινά και παράλληλα θα συγκαλούνται οι ομάδες εργασίας και οι τεχνικές επιτροπές.

Την ίδια ώρα, στα κατεχόμενα καταγράφονται σε διάφορα επίπεδα αντιδράσεις στα υπό συζήτηση θέματα, γεγονός που επηρεάζει και τη διαχείριση που γίνεται από τουρκικής πλευράς στις διαπραγματεύσεις.

Πρώτο, ασκείται πίεση, που κλιμακώνεται, να διασφαλιστούν οι χρήστες των περιουσιών και να βρεθεί τρόπος να αποζημιωθεί ο «πρώην ιδιοκτήτης». Η δε αποζημίωση να μην καταβάλλεται από τον χρήστη.

Δεύτερο, στο θέμα των εγγυήσεων το μόνο θέμα που φαίνεται να συζητείται είναι η διαφοροποίηση του υφιστάμενου συστήματος και όχι η κατάργησή του.

Τρίτο, υπάρχει επιμονή στο θέμα του πρωτογενές ευρωπαϊκού δικαίου. Τούτο από τουρκικής πλευράς επιχειρείται να διασφαλιστεί με την απαγόρευση προσφυγών σε διεθνή όργανα για πρόνοιες της συμφωνίας.

Τέταρτο, διαμορφώνεται κλίμα, για να μην φύγουν οι έποικοι.

Πέμπτο, στο εδαφικό υπάρχουν ενστάσεις για την επιστροφή εδαφών και συνδέουν τούτο με τον αριθμό των Ελληνοκυπρίων που θα παλιννοστήσουν, αλλά θα βρίσκονται υπό τη διοίκηση του τ/κ συνιστώντος κρατιδίου.

Έκτο, στο θέμα της ιθαγένειας προβάλλονται θέσεις για να παραχωρείται από το συνιστών κρατίδιο.

Ενδεικτικές του κλίματος που υπάρχει είναι και οι απόψεις του Γενικού Γραμματέα του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος (CTP), Τουφάν Έρχουρμαν, το κόμμα του οποίου είναι «κυβερνών» στα κατεχόμενα.

Αναφερόμενος στο θέμα των περιουσιών είπε ότι θα πρέπει να μελετηθεί η απόφαση που λήφθηκε από την «Επιτροπή Ακίνητων Περιουσιών» το 2010.

Αναφορικά με το θέμα των κληροδοτημένων περιουσιών, ο Έρχουρμαν είπε ότι τα δικαιώματα των ατόμων που διαμένουν σε τέτοιες περιουσίες πάνω από 30 χρόνια θα ληφθούν υπόψη στην απόφαση για το μέλλον αυτών των ακινήτων.

Ως προς το θέμα της ιθαγένειας, ανέφερε ότι στο πλαίσιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι εκτός θέματος να γίνεται οποιαδήποτε διάκριση ανάμεσα στους τουρκικής καταγωγής πολίτες της «ΤΔΒΚ» σύμφωνα με τη γενέτειρα και την εθνικότητά τους.

Η συζήτηση στο Κυπριακό συνεχίζει, μέσω της συνάντησης των δύο διαπραγματευτών, να κινείται στη λογική της ανασκόπησης των θέσεων των δύο πλευρών σε όλα ανεξαιρέτως τα κεφάλαια μέσω τριών κατηγοριοποιήσεων. Κάποια κεφάλαια όπως η διακυβέρνηση, η ΕΕ και η οικονομία είναι πολύ προχωρημένα (θεωρούνται σχεδόν κλειστά) λόγω του ότι υπάρχει στο τραπέζι το κεκτημένο και οι συγκλίσεις από τις διαπραγματεύσεις Χριστόφια - Ταλάτ, κάποια μπαίνουν στα βαθύτερα, όπως το εδαφικό και το περιουσιακό, λόγω και του ξεκαθαρίσματος που προκύπτει περί άμεσης διασύνδεσης του κοινοτικού κεκτημένου στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού και βεβαίως υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία που αφορά τη λεγόμενη διεθνή πτυχή του Κυπριακού η οποία άπτεται των εγγυήσεων και εν γένει της ασφάλειας. Ο έκτος πυλώνας αφορά τη μεταβατική περίοδο της λύσης και οι συζητήσεις σε αυτό το θέμα θεωρούνται κρίσιμες. Ένας έβδομος πυλώνας βέβαια που διατρέχει τους κύριους έξι πυλώνες είναι τα check & balances ενός υπό ανοικοδόμηση συστήματος το οποίο πέρα από τη συζήτηση των δικαιωμάτων των κοινοτήτων ως νομικών και πολιτικών οντοτήτων, θα διασφαλίζει πλήρως και χωρίς συμβιβασμούς τις ατομικές ελευθερίες και τα δικαιώματα των κατοίκων της νέας Κύπρου. Ας δούμε αναλυτικά πού βρίσκεται η διαπραγμάτευση και κυρίως η νέα προσέγγιση που επιχειρείται.

Μέτρα Οικοδόμησης εμπιστοσύνης

Παράλληλα με τις συνομιλίες οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην προώθηση Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ).

Συγκεκριμένα οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων συμφώνησαν σε πέντε συγκεκριμένα βήματα αρχίζοντας με την διάνοιξη των οδοφραγμάτων Λεύκας και Δερύνειας, ενώ μελλοντικά μελετούνται και σε άλλες περιοχές (Κόκκινα-Τυλληρία, Λευκωσία, κ.ά.). Ο Δήμαρχος Λευκωσίας Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης παρέδωσε στον Πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη επιστολή με την οποία ζητεί τη στήριξή του για άνοιγμα όλων των οδοφραγμάτων για πεζούς στην εντός των τειχών Λευκωσία κι ενός ακόμη οδοφράγματος οχημάτων στην ανατολική πλευρά της πόλης. Την ίδια επιστολή παρέδωσε και ο λεγόμενος δήμαρχος της κατεχόμενης Λευκωσίας κ. Χαρμαντζί, στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί.

ΟΔΟΦΡΑΓΜΑ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ

Σε μια μονομερή ενέργεια ο Τ/Κ ηγέτης ανακοίνωσε ότι δεν θα εκδίδονται «βίζες», στα οδοφράγματα. Ουσιαστικά στο εξής η τ/κ πρακτική θα ταυτίζεται με αυτήν που ακολουθείται στα ε/κ σημεία ελέγχου, με την εξακρίβωση στοιχείων για τους Κύπριους, Ε/Κ και Τ/Κ πολίτες. Τα διαβατήρια ξένων υπηκόων που περνούν στα κατεχόμενα δεν θα σφραγίζονται.

Επίσης συμφώνησαν στη σύνδεση των δύο δικτύων ηλεκτρισμού και να αρχίσουν να λαμβάνουν πρακτικά βήματα προς επίτευξη αυτού του στόχου. Συμφώνησαν επίσης ότι θα ήταν επιθυμητή η διασύνδεση της κινητής τηλεφωνίας και θα δώσουν οδηγίες στην τεχνική επιτροπή για οικονομικά και εμπορικά θέματα  και τους εμπειρογνώμονες τους προς επίλυση αυτού του θέματος.  

Οι δύο ηγέτες τόνισαν ότι η λύση του Κυπριακού προβλήματος θα φέρει οφέλη στην οικονομία της Κύπρου. Αυτό τόνισαν σε συνάντηση με το ΚΕΒΕ και το Τ/Κ Εμπορικό Επιμελητήριο.

Οι δύο ηγέτες έχουν έρθει σε συναντίληψη ότι οι αρχαιολογικοί χώροι σε όλη την Κύπρο θα έχουν ειδικό καθεστώς που θα αποτελεί αρμοδιότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.